Het ontstaan van de Argentijnse tango in Buenos Aires
Waar de Argentijnse tango vandaan komt? Niet uit fonkelende balzalen, wel uit de modderige, arme volkswijken — de arrabales — van Buenos Aires en Montevideo aan het eind van de 19e eeuw. De havens aan de Río de la Plata waren een broeihaard van eenzaamheid en heimwee.
Beeld je in: straatarme Italiaanse en Spaanse immigranten, lokale gauchos en nazaten van Afrikaanse slaven, schouder aan schouder. Elk brachten ze hun eigen ritmes mee. Voeg de Afrikaanse candombe, de Cubaanse habanera, de Spaanse flamenco en een flinke dosis Italiaans drama samen in de kroeg, en daar ontstaat de tango. Rauw, direct en ongepolijst.
De tango is de triestheid van de Río de la Plata die danst.
Vandaag dansen we de erfenis van de conventillos (de overvolle arbeiderspensions) en de bars van wijken als La Boca en San Telmo. De elite van Buenos Aires keek aanvankelijk vol walging toe. Veel te intiem, veel te vulgair. Pas later zouden ze overstag gaan.
Van straatmuziek naar nationale passie (1890 – 1950)
Hoe die verboden straatdans in de chique salons en danszalen belandde? Via de radio en de grammofoon in de jaren '20. Plots draaide elk Argentijns huishouden tango, het werd hun nationale identiteit.
Eerst waren er pioniers als Ángel Villoldo, die de vroege ritmes vastlegden. Maar Carlos Gardel, oftewel El Zorzal Criollo, veranderde alles. Gardel was de Sinatra van Zuid-Amerika: charismatisch, strak in het pak, met een stem die door de ziel sneed. Toen hij in 1935 omkwam bij een vliegtuigcrash, rouwde het hele land.
Daarna brak de Gouden Eeuw los, met de grote orquestas típicas. Wanneer we in onze lessen de strakke, opzwepende ritmes van Juan D'Arienzo opzetten, zien we onze leerlingen meteen rechter staan. Of neem de melancholie van Osvaldo Pugliese en de volle bandoneonklanken van Aníbal Troilo. De simpele deuntjes van de Guardia Vieja maakten plaats voor de complexe, meeslepende arrangementen van de Guardia Nueva. Pure passie die smeekt om gedanst te worden.
De Argentijnse tango verovert Europa
Waarom de tango rond 1910 voor enorm veel ophef zorgde in Europa? Omdat Parijs nog nooit zoiets zwoels had gezien. Toen rijke Argentijnse zonen de dans meebrachten naar Frankrijk, sloeg die in als een bom. Schandalig, dus wilde iedereen het doen.
De Parijse elite smeet met geld op exclusieve tangosoirées. De paus en keizer Wilhelm II van Duitsland probeerden de dans te verbieden, omdat die goddeloos en immoreel zou zijn. Dat was de beste reclamecampagne ooit, want de tangokoorts explodeerde.
Maar wat er toen in steden als Londen en Berlijn gebeurde, doet ons als docenten soms pijn aan de ogen. Europese componisten en dansleraren standaardiseerden de boel. Ze stripten de improvisatie eruit en creëerden de tango europeo (de ballroom tango). Strak, theatraal en braaf: een platgeslagen versie voor de preutse salons, mijlenver verwijderd van de authentieke Argentijnse omhelzing.
Vanuit de kroegen van Buenos Aires veroverde de tango de danszalen van Parijs — en van daaruit de wereld.
De heropleving en wereldwijde populariteit van de tango
Hoe de tango de donkere jaren van de Argentijnse militaire dictatuur overleefde? Nauwelijks. Samenscholingen waren verboden, de milonga's sloten hun deuren en de dans bloedde bijna dood. Pas in de jaren tachtig, na de val van het regime, laaide de passie op de dansvloeren weer op.
De theatershow Tango Argentino zorgde voor de echte wereldwijde doorbraak. De première was in 1983 in Parijs, waarna de show Broadway veroverde en het publiek de rauwe improvisatie toonde die ze al decennia misten. Tegelijkertijd schopte bandoneonist Astor Piazzolla alles in de war met zijn tango nuevo, een mix van jazz en klassieke harmonieën. De puristen in Buenos Aires verwierpen hem, maar zijn revolutie werkte.
Vandaag is de Argentijnse tango een wereldwijd fenomeen. Of je nu naar Tokio of Helsinki reist, overal vind je een milonga. En elk jaar in augustus kijken alle betrokkenen naar Buenos Aires voor het Mundial de Tango.
Zeker hier in België is de dans enorm populair. Antwerpen en Gent hebben prachtige salons, maar nergens klopt het tangohart zo luid als in Brussel. Elke avond kan je hier de dansvloer op, en de beste maestros uit Argentinië geven er workshops. Bij BE-TANGO zijn we er trots op dat we al vijftien jaar een ankerpunt zijn in die hechte Brusselse community. Wij leren je geen dode pasjes, maar loodsen je de milonga in.
UNESCO Werelderfgoed
Waarom besloot UNESCO in 2009 om de tango uit te roepen tot Immaterieel Cultureel Werelderfgoed? Omdat de gezamenlijke aanvraag van Argentinië en Uruguay overtuigend aantoonde dat dit de ziel van de Río de la Plata is. Het werd tijd dat die modderige straatdans van honderd jaar geleden officieel werd bekroond.
Voor ons als dansers bevestigt dat label wat we elke dag ervaren: de tango is veel meer dan een dans. Het is de weemoedige poëzie van Homero Manzi, het zware geluid van Troilo's bandoneon, en vooral die unieke, woordeloze connectie in de omhelzing. Je spreekt een taal zonder woorden.
Dat werelderfgoed voel je bij ons in elke les. Vanaf het moment dat je de as van je partner zoekt en samen op de muziek stapt, maak je deel uit van een levende, intense traditie. Dus of je nu vanavond je eerste passen zet of al tien jaar meedraait in de Brusselse scene: wees welkom bij de mooiste verslaving die er bestaat.
De Gouden Eeuw Orkesten die de Tango Definieerden (1935-1955)
Ah, de Gouden Eeuw! Voor velen van ons is dit het hart en de ziel van de tangomuziek. Deze periode, ruwweg van 1935 tot 1955, zag de opkomst van orkesten die nog steeds de afspeellijsten domineren op milonga's over de hele wereld, inclusief hier in Brussel. Maar wat maakte deze orkesten zo speciaal?
Laten we beginnen met Juan D'Arienzo. Hij staat niet voor niets bekend als de "Koning van de Beat". Zijn muziek is energiek, ritmisch en ongelooflijk dansbaar. Beschouw hem als de espresso van de tangowereld - gegarandeerd dat je in beweging komt. Dan is er Carlos Di Sarli. Di Sarli biedt elegantie en verfijning. Zijn muziek staat bekend om zijn prachtige melodieën en heldere, precieze orkestratie - perfect voor een meer verfijnde en gracieuze tango.
Aníbal Troilo, vaak "Pichuco" genoemd, brengt een diepe emotionele kwaliteit in zijn muziek. Zijn arrangementen zijn weelderig en romantisch en creëren een sfeer van intimiteit en verlangen. Hij is een meester van de bandoneón en zijn solo's zijn legendarisch. Osvaldo Pugliese staat daarentegen bekend om zijn dramatische en krachtige muziek. Zijn arrangementen zijn complex en bevatten vaak plotselinge veranderingen in tempo en dynamiek, waardoor een gevoel van spanning en opwinding ontstaat. Dansen op Pugliese is een echte uitdaging, maar ongelooflijk lonend.
We mogen Miguel Caló niet vergeten, bekend om zijn lyrische en romantische stijl, vaak met prachtige zang, en Ricardo Tanturi, die dansbare muziek leverde met een sterke ritmische drive, die een breed publiek aansprak. Elk van deze orkesten had zijn eigen unieke geluid en stijl, maar ze deelden allemaal een toewijding aan het creëren van muziek die zowel mooi als dansbaar was. Daarom blijft hun muziek dansers en muzikanten vandaag de dag inspireren. Wanneer je ze hoort op een milonga, hoor je de essentie van de tango.
De Donkere Jaren: Tango's Verval Onder Militair Bewind
De levendige energie van de tango werd niet altijd gevierd. Tijdens de militaire dictaturen in Argentinië (vooral in de jaren zeventig en begin jaren tachtig) leed de tango een aanzienlijke achteruitgang. De militaire regeringen verboden grote bijeenkomsten, omdat ze deze zagen als potentiële broedplaatsen voor verzet. Dit had een grote invloed op het sociale aspect van de tango, met name de milonga's, die vaak werden gesloten of streng werden gecontroleerd.
Tegelijkertijd won rockmuziek aan populariteit, vooral onder jongere generaties, en bood een andere vorm van expressie en rebellie. Tango werd door sommigen gezien als ouderwets en geassocieerd met de oudere generatie. De tango is echter nooit echt verdwenen. In het geheim bleven ondergrondse milonga's bestaan, in leven gehouden door toegewijde milonguero's en milonguera's. Dit waren dappere individuen die arrestatie riskeerden om de geest van de tango levend te houden. Ze begrepen het belang van tango als culturele expressie en een manier om contact te maken met hun erfgoed. Hun toewijding zorgde ervoor dat de tango klaar was voor een heropleving toen het politieke klimaat veranderde. Zij zijn de onbezongen helden van de tango en we zijn hen veel verschuldigd.
Tango's Heropleving: Van Buenos Aires tot Brussel
De heropleving van de tango begon in de jaren 80, grotendeels dankzij de theatershow "Tango Argentino". Zijn Broadway-debuut in 1983 was een sensatie en toonde de passie en het kunstenaarschap van de Argentijnse tango aan een wereldwijd publiek. Dit leidde tot een hernieuwde interesse in tango, wat leidde tot een hausse in de jaren 90, vooral in Europa. Mensen waren gefascineerd door de muziek, de dans en de cultuur van de tango.
Dus, hoe is de tango in België en specifiek in Brussel terechtgekomen? Zoals op veel plaatsen vond de tango hier zijn weg door een combinatie van factoren: Argentijnse expats, rondreizende dansers en muzikanten, en simpelweg mensen die hem ontdekten via muziek en film. Langzaam begonnen zich kleine gemeenschappen te vormen, die lessen en milonga's organiseerden op verschillende locaties in de stad. Dit is de context waarin BE-TANGO in 2007 werd opgericht. We zagen een groeiende passie voor tango in Brussel en wilden een ruimte creëren waar mensen konden leren, contact maken en de vreugde van het samen dansen konden ervaren. We zijn er trots op deel uit te maken van deze levendige gemeenschap en bieden beginnerslessen en meer aan, en blijven de magie van de tango delen met nieuwe generaties.
Sleutelfiguren in de Geschiedenis van de Tango
Tango is rijk aan invloedrijke figuren die de evolutie ervan hebben vormgegeven. Hier zijn er slechts een paar:
- Carlos Gardel (1890-1935): Wellicht de meest bekende tangozanger aller tijden. Zijn stem en charismatische optredens tilden de tango naar internationale roem.
- Astor Piazzolla (1921-1992): Een revolutionaire componist en bandoneónspeler die "tango nuevo" creëerde, waarbij tango werd vermengd met jazz en klassieke muziek. Hij verlegde de grenzen van de tango en lokte een debat uit binnen de tangogemeenschap.
- Het Dinzel Koppel (Gloria en Rodolfo Dinzel): Gevierde dansers en choreografen. Hun werk heeft bijgedragen aan de popularisering van de tango op het wereldtoneel, vooral met hun werk in "Tango Argentino".
- Gustavo Naveira: Een gerenommeerd danser, choreograaf en docent die een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan het begrip en de ontwikkeling van tangotechniek en improvisatie. Hij staat bekend om zijn analytische aanpak en zijn nadruk op de verbinding tussen partners. Hij heeft ook uitgebreid lesgegeven met Giselle Anne, wat een nieuw perspectief biedt op het begrip van tango.
Veelgestelde Vragen over de Geschiedenis van de Tango
Waar is de tango uitgevonden?
Tango is ontstaan in de late 19e eeuw in de arrabales (buitenwijken) van Buenos Aires, Argentinië, en Montevideo, Uruguay. Het was een smeltkroes van culturen, beïnvloed door Afrikaanse, Europese en inheemse tradities.
Waarom werd tango als schandalig beschouwd?
In zijn beginjaren werd tango als schandalig beschouwd vanwege de intieme omhelzing, sensuele bewegingen en associatie met de arbeiderswijken. De dans werd als te intiem en provocerend beschouwd voor de nette samenleving. Er waren ook zorgen over de sociale omgeving van de vroege tangolocaties, die vaak werden geassocieerd met gokken en prostitutie.
Wat is de Gouden Eeuw van de tango?
De Gouden Eeuw van de tango verwijst over het algemeen naar de periode van 1935 tot 1955. In dit tijdperk zagen we de opkomst van iconische orkesten, zoals die onder leiding van D'Arienzo, Di Sarli, Troilo en Pugliese. Het was een tijd van grote creativiteit en innovatie in tangomuziek en -dans, en deze orkesten verzorgen nog steeds de soundtrack voor veel milonga's tegenwoordig.
Is tango een UNESCO-erfgoed?
Ja, de Argentijnse tango werd in 2009 ingeschreven op de Representatieve Lijst van Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid van UNESCO. De nominatie was een gezamenlijke inzending van Argentinië en Uruguay, waarmee het gedeelde culturele erfgoed van de tango werd erkend.
Wie wordt beschouwd als de vader van de tango?
Er is niet één enkele "vader van de tango", omdat het een gezamenlijke creatie was. Carlos Gardel wordt echter vaak beschouwd als een sleutelfiguur in het populair maken van de tango internationaal door middel van zijn zang. Ook hebben de vroege pioniers die in de "orquestas típicas" speelden, geholpen de muziek te codificeren.
